ราชวงศ์ถัง (จีน: 唐朝) หรือ จักรวรรดิถัง เป็นราชวงศ์ของจีนที่ปกครองตั้งแต่ ค.ศ. 618 ถึง ค.ศ. 907 โดยในช่วงสั้น ๆ ระหว่าง ค.ศ. 690 ถึง ค.ศ. 705 ราชวงศ์อู่โจวได้เข้ามาแทนที่การปกครองของราชวงศ์ถัง ราชวงศ์ถังสืบเนื่องต่อจากราชวงศ์สุยและสิ้นสุดลงเป็นยุคห้าราชวงศ์และสิบอาณาจักร นักประวัติศาสตร์มักมองว่าราชวงศ์ถังเป็นจุดสูงสุดของอารยธรรมจีน และเป็นของวัฒนธรรมสากล ดินแดนของราชวงศ์ถังที่ได้มาจากการต่อสู้ทางทหารในช่วงต้น เทียบได้กับดินแดนของราชวงศ์ฮั่น
ถัง 唐 | |||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||
![]() อาณาเขตของจักรวรรดิในช่วงแผ่ไพศาลที่สุดเมื่อ ค.ศ. 661
| |||||||||||||||||||||||||
สถานะ | จักรวรรดิ | ||||||||||||||||||||||||
เมืองหลวง | |||||||||||||||||||||||||
ภาษาทั่วไป | จีนตอนกลาง | ||||||||||||||||||||||||
ศาสนา | |||||||||||||||||||||||||
การปกครอง | สมบูรณาญาสิทธิราชย์ | ||||||||||||||||||||||||
จักรพรรดิ | |||||||||||||||||||||||||
• ค.ศ. 618–626 (พระองค์แรก) | จักรพรรดิถังเกาจู่ | ||||||||||||||||||||||||
• ค.ศ. 626–649 | จักรพรรดิถังไท่จง | ||||||||||||||||||||||||
• ค.ศ. 712–756 | จักรพรรดิถังเสฺวียนจง | ||||||||||||||||||||||||
• ค.ศ. 904–907 (พระองค์สุดท้าย) | จักรพรรดิถังไอ | ||||||||||||||||||||||||
ยุคประวัติศาสตร์ | เอเชียตะวันออกสมัยกลาง | ||||||||||||||||||||||||
• | 18 มิถุนายน ค.ศ. 618 | ||||||||||||||||||||||||
• แทรกโดยราชวงศ์อู่โจว | ค.ศ. 690–705 | ||||||||||||||||||||||||
• | ค.ศ. 755–763 | ||||||||||||||||||||||||
• การสละราชสมบัติให้แก่ราชวงศ์เหลียง ยุคหลัง | 1 มิถุนายน ค.ศ. 907 | ||||||||||||||||||||||||
พื้นที่ | |||||||||||||||||||||||||
ค.ศ. 715 | 5,400,000 ตารางกิโลเมตร (2,100,000 ตารางไมล์) | ||||||||||||||||||||||||
ประชากร | |||||||||||||||||||||||||
• คริสต์ศตวรรษที่ 7 | 50 ล้านคน | ||||||||||||||||||||||||
• คริสต์ศตวรรษที่ 9 | 80 ล้านคน | ||||||||||||||||||||||||
สกุลเงิน | |||||||||||||||||||||||||
|
ราชวงศ์ถัง | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() "ราชวงศ์ถัง" ในอักษรฮั่น | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ภาษาจีน | 唐朝 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
ฮั่นยฺหวี่พินอิน | Tángcháo | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ได้ก่อตั้งราชวงศ์ขึ้นภายหลังราชวงศ์สุยเริ่มเสื่อมลงและล่มสลาย โดยในช่วงครึ่งแรกของราชวงศ์ถังเป็นสมัยแห่งความก้าวหน้าและความมั่นคงเป็นอย่างยิ่ง แต่การปกครองภายใต้ราชวงศ์ถังถูกขัดจังหวะในระหว่าง ค.ศ. 690–705 เมื่อจักรพรรดินีบูเช็กเทียนแย่งชิงราชบัลลังก์ พร้อมทั้งสถาปนาราชวงศ์อู่โจว ทำให้พระองค์กลายเป็นจักรพรรดินีพระองค์เดียวในประวัติศาสตร์จีน ต่อมาในช่วงครึ่งหลังภายใต้ราชวงศ์ถัง ได้เกิด (ค.ศ. 755–763) ซึ่งนำไปสู่การเสื่อมลงของอำนาจราชสำนัก ราชวงศ์ถังยังคงใช้ระบบราชการเช่นเดียวกับราชวงศ์สุย โดยการคัดเลือกผ่านการสอบที่เป็นมาตรฐานและการรับรองการขึ้นตำแหน่ง แต่จากการเติบโตขึ้นของแม่ทัพทหารตามภูมิภาคต่าง ๆ หรือ "" (節度使) ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 9 เริ่มบ่อนทําลายระบบราชการนี้ ราชสำนักและรัฐบาลกลางเข้าสู่ช่วงเสื่อมอำนาจลงในช่วงครึ่งหลังคริสต์ศตวรรษที่ 9 จากการเกิดกบฏชาวนาที่ส่งผลให้เกิดการสูญเสียและการพลัดถิ่นของประชากรจํานวนมาก ความยากจนที่แพร่กระจายมากขึ้น กอปรกับความขัดแย้งภายในรัฐบาลที่นำไปสู่การสิ้นสุดของราชวงศ์ถังใน ค.ศ. 907
ราชธานีของราชวงศ์ถังอยู่ที่ฉางอาน (ปัจจุบันคือซีอาน) ซึ่งเป็นเมืองที่มีประชากรมากที่สุดในโลก โดยจากการสำรวจสำมะโนประชากรสองครั้งในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 7 และ 8 สามารถประมาณการได้ว่าจักรวรรดิอาจมีประชากรอยู่ราว 50 ล้านคน และเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 80 ล้านคนในช่วงปลายราชวงศ์ ราชวงศ์ถังได้ยกระดับกองทัพมืออาชีพและเกณฑ์ทหารหลายแสนนายเพื่อต่อสู้กับอนารยชน ด้วยความต้องการที่จะควบคุมเอเชียส่วนในและเส้นทางสายไหม ซึ่งเป็นเส้นทางการค้าที่สำคัญ อาณาจักรหรือรัฐห่างไกลจำเป็นต้องถวายเครื่องราชบรรณาการให้แก่ราชสำนักถัง ในขณะที่ราชวงศ์ถังจะเข้าควบคุมทางอ้อมไปยังภูมิภาคต่าง ๆ ผ่านระบบรัฐบรรณาการ นอกเหนือจากการใช้อำนาจครอบงำทางการเมืองแล้ว ราชวงศ์ถังยังมีอิทธิพลทางวัฒนธรรมต่ออาณาจักรเพื่อนบ้านในเอเชียตะวันออก เช่น (ญี่ปุ่น) และเกาหลี เป็นต้น
เจริญรุ่งเรืองและและเติบโตอย่างถึงขีดสุดในยุคราชวงศ์ถัง โดยถือเป็นยุคทองของกวีนิพนธ์จีน ซึ่งสองกวีที่โดดเด่นที่สุดของจีนอย่าง หลี่ ไป๋ และตู้ ฝู่ ก็ร่วมสมัยกับยุคนี้เช่นกัน ส่วนจิตรกรที่มีชื่อเสียง ได้แก่ , , และ รวมถึงดนตรีราชสำนักจีนก็เฟื่องฟูด้วยเครื่องดนตรีเช่นผีผาที่เป็นที่นิยม นักปราชญ์ในสมัยราชวงศ์ถังได้รวบรวมวรรณคดีประวัติศาสตร์จำนวนมาก เช่นเดียวกับสารานุกรมและผลงานทางภูมิศาสตร์ นวัตกรรมที่โดดเด่นในสมัยนี้ คือ การพัฒนา พระพุทธศาสนาเริ่มมีอิทธิพลอย่างมากในวัฒนธรรมจีน โดยพุทธนิกายพื้นเมืองจีนได้รับความนิยมอย่างโดดเด่น อย่างไรก็ตาม ในทศวรรษ 840 จักรพรรดิถังอู่จงได้ทรงประกาศนโยบาย ซึ่งนำไปสู่การลดอิทธิพลลงของศาสนาพุทธในเวลาต่อมา
ประวัติศาสตร์
หลี่หยวนตั้งราชวงศ์
ในรัชกาลของจักรพรรดิสุยหยางตี้ (隋煬帝) เป็นรัชสมัยแห่งการกดขี่ราษฎรและความพ่ายแพ้ต่ออาณาจักรโคกูรยอของเกาหลีถึงสามครั้งทำให้ผู้คนพากันไม่พอใจรัฐบาลมากขึ้น ในค.ศ. 617 ผู้ว่ามณฑลไท่หยวน (太原) หลี่ยวน (李淵) ซึ่งมีบรรดาศักดิ์เป็น ถังกว๋อกง (唐國公) ได้ยกทัพเข้าบุกยึดเมืองต้าเหิง (大興城) ราชธานีของราชวงศ์สุย ปลดจักรพรรดิหยางตี้ลงจากบัลลังก์เป็นไท่ซ่างหวง (太上皇) แล้วตั้งหยางหยู (楊侑) พระราชนัดดาเป็นจักรพรรดิองค์ต่อไปแทน พระนามว่า จักรพรรดิ (隋恭帝) แต่ก็ทรงเป็นเพียงแค่จักรพรรดิหุ่นเชิดอำนาจที่แท้จริงนั้นอยู่ที่หลี่หยวน ซึ่งได้รับพระราชทานเลื่อนบรรดาศักดิ์เป็นถังอ๋อง(唐王)
มารดาของหลี่ยวนนั้น เป็นพระเชษฐภคินีของพระจักรพรรดินีตูกู จักรพรรดินีของจักรพรรดิสุยเหวินตี้ ในค.ศ. 618 หลี่หยวนพระเจ้าถังได้ล้มเลิกราชวงศ์สุยและตั้งราชวงศ์ถัง ขึ้นครองราชสมบัติเป็นปฐมจักรพรรดิแห่งราชวงศ์ถัง ภายหลังได้รับพระนามที่พระสุสานว่าจักรพรรดิถังเกาจู่ (唐高祖) คงราชธานีไว้ที่เดิมกับราชวงศ์สุยโดยเปลี่ยนชื่อเป็นเมืองฉางอัน (長安) รวมทั้งตั้งพระโอรสองค์โตหลี่เจี้ยนเฉิง (李建成) เป็นองค์ชายรัชทายาท และพระโอรสองค์รองหลี่ซื่อหมิน (李世民) เป็นฉินอ๋อง (秦王) พระโอรสองค์ที่สาม หลี่หยวนจี๋ (李元吉) เป็นฉีอ๋อง (齊王) จักรพรรดิถังเกาจู พระโอรสทั้งสองพระองค์และพระธิดา (平陽公主) ได้ทำการสู้รบปราบชุมนุมต่าง ๆ ที่ตั้งตนเป็นใหญ่จนสามารถรวมจักรวรรดิจีนได้
พระเจ้าไท่หลี่ซื่อหมินมีพระปรีชาปราบปรามเจ้าท้องถิ่นต่าง ๆ ได้สร้างผลงานไว้มาก เมื่อสิ้นสุดสงครามแล้วจึงเกิดการแย่งราชสมบัติระหว่างหลี่ซื่อหมินกับองค์ชายรัชทายาทหลี่เจี้ยนเฉิง ในค.ศ. 626 ในเหตุการณ์ประตูเสฺวียนอู่ (玄武門) หลี่ซื่อหมินปลงพระชนม์องค์ชายรัชทายาทพระเชษฐาและพระเจ้าพระอนุชา จักรพรรดิเกาจู่พระบิดาจึงทรงไม่อาจทนได้ที่เห็นพระโอรสเข่นฆ่ากันเองจึงทรงสละราชสมบัติเป็นไท่ซ่างหว่าง ให้พระโอรสหลี่ซื่อหมิน เป็นจักรพรรดิถังไท่จง (唐太宗)
ส่วนนี้รอเพิ่มเติมข้อมูล คุณสามารถช่วยเพิ่มข้อมูลส่วนนี้ได้ |
การขยายอำนาจของอาณาจักรถัง
![image](https://www.wiki3.th-th.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraTMudGgtdGgubmluYS5hei9pbWFnZS9hSFIwY0hNNkx5OTFjR3h2WVdRdWQybHJhVzFsWkdsaExtOXlaeTkzYVd0cGNHVmthV0V2WTI5dGJXOXVjeTkwYUhWdFlpOWxMMlV6TDFSaGJtZGZKVEk0TmpFMkxUY3hNQ1V5T1M1d2JtY3ZOVEF3Y0hndFZHRnVaMThsTWpnMk1UWXROekV3SlRJNUxuQnVadz09LnBuZw==.png)
การขยายอำนาจของจักรวรรดิถัง:
ทิศเหนือ รบชนะพวกมีเหนือมองโกเลีย
ทิศตะวันออก มีเหนือคาบสมุทรเกาหลี
ทิศตะวันตก รบชนะพวกอุยกูร์(อุ้ยเก้อ)มีอำนาจเหนือซินเจียง,ทุ่งหญ้าสเตปป์,ทะเลสาบแคสเปียน
สถาปัตยกรรม
![image](https://www.wiki3.th-th.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraTMudGgtdGgubmluYS5hei9pbWFnZS9hSFIwY0hNNkx5OTFjR3h2WVdRdWQybHJhVzFsWkdsaExtOXlaeTkzYVd0cGNHVmthV0V2WTI5dGJXOXVjeTkwYUhWdFlpOHlMekpoTDBkcFlXNTBYMWRwYkdSZlIyOXZjMlZmVUdGbmIyUmhYeVV5T0NWRk5TVkJOQ1ZCTnlWRk9TVTVRaVU0TVNWRk5TVkJNU1U1TkNVeU9WOHRYM0JoYm05eVlXMXBiMThsTWpneEpUSTVYMk55YjNCd1pXUXVhbkJuTHpJd01IQjRMVWRwWVc1MFgxZHBiR1JmUjI5dmMyVmZVR0ZuYjJSaFh5VXlPQ1ZGTlNWQk5DVkJOeVZGT1NVNVFpVTRNU1ZGTlNWQk1TVTVOQ1V5T1Y4dFgzQmhibTl5WVcxcGIxOGxNamd4SlRJNVgyTnliM0J3WldRdWFuQm4uanBn.jpg)
สมัยราชวงศ์ถัง เป็นช่วงที่เศรษฐกิจและวัฒนธรรมในสังคมศักดินาพัฒนาเร็วที่สุด ลักษณะพิเศษของสถาปัตยกรรมสมัยราชวงศ์ถังคือมีขนาดใหญ่โต มีระบบระเบียบ ใช้สีไม่ค่อยมากแต่มีลายชัดเจน ในเมืองฉางอันเมืองหลวงสมัยราชวงศ์ถัง (เมืองซีอานในปัจจุบัน) และเมืองลั่วหยางเมืองหลวงทางตะวันออกของราชวงศ์ถังต่างก็เคยสร้างวังหลวงอุทยานและที่ทำการเป็นจำนวนมาก เมืองฉางอันเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดของโลกในสมัยนั้น วังต้าหมิงในเมืองฉางอันใหญ่มาก เขตซากของวังนี้กว้างกว่ายอดจำนวนพื้นที่วังต้องห้ามสมัยหมิงและชิงในกรุงปักกิ่ง 3 เท่ากว่า ๆ สถาปัตยกรรมที่สร้างด้วยไม้ในสมัยราชวงศ์ถังสวยมาก วิหารประธานในวัดโฝกวางเขต อู่ไถซาน มณฑลซานซี ก็คือสถาปัตยกรรมสมัยราชวงศ์ถังที่เป็นแบบฉบับ นอกจากนี้สถาปัตยกรรมที่สร้างด้วยอิฐและก้อนหินในสมัยราชวงศ์ถังก็ได้รับ การพัฒนาอีกขั้นหนึ่ง ในเมืองซีอานและเจดีย์เชียนสุน ในเมืองต้าหลี่ต่างก็เป็นเจดีย์ที่สร้างด้วยอิฐและก้อนหิน
วัฒนธรรม
ส่วนนี้รอเพิ่มเติมข้อมูล คุณสามารถช่วยเพิ่มข้อมูลส่วนนี้ได้ |
บันเทิงคดี
- มังกรคู่สู้สิบทิศ
- ลำนำรักแห่งฉางอัน
- ตำนานอู่เม่ยเนียง
- สตรีหาญฉางเกอ
- ศึกชิงบัลลังก์ราชวงศ์ถัง
- ศึกบุปผาวังมังกร 1-2
- ฉางอัน 12 ชั่วยาม
- ลำนำรักเคียงบัลลังก์
หนังสือการ์ตูน
- ฉางเกอสิง
วรรณกรรม
ศาสนาและปรัชญา
ในสมัยราชวงศ์ถัง พระภิกษุเสวียนจ้าง ได้เดินทางไปยังชมพูทวีป (อินเดียในปัจจุบัน) โดยใช้เส้นทางสายไหม ไปศึกษาพระพุทธศาสนาที่มหาวิทยาลัยนาลันทา เป็นเวลา 14 ปี ซึ่งหลังจากเดินทางกลับมาประเทศจีนแล้วได้จำพรรษาอยู่ที่วัดห่านป่าใหญ่(大雁塔)ที่เมืองฉางอาน ท่านได้แปลพระไตรปิฎกจากภาษาบาลีมาเป็นภาษาจีน ซึ่งเรื่องราวการเดินทางไปชมพูทวีปของพระภิกษุเสวียนจ้าง ต่อมาในสมัยราชวงศ์หมิง หวู เฉิง เอิน กวีผู้เลื่องชื่อ ได้นำเรื่องราวนี้มาเขียนเป็นนิยายเรื่อง "ไซอิ๋ว" ในเวลาต่อมา ซึ่งถึอเป็น1ใน4สุดยอดนวนิยายอมตะของจีน โดยตัวละครในเรื่องไซอิ๋วนั้น เสวียนจ้างก็คือ "พระถังซัมจั๋ง" นั่นเอง
สิ่งประดิษฐ์
ดูเพิ่ม
หมายเหตุ
- บางแหล่งข้อมูลได้ใช้ชื่อ ต้าถัง (大唐, แปลว่า จักรวรรดิถัง) เพื่อกล่าวถึงราชวงศ์ถัง เช่นในชื่อของหนังสือหลายเล่มในสมัยนั้น
- ในช่วงการปกครองของราชวงศ์ถัง ประชากรโลกเพิ่มขึ้นจากประมาณ 190 ล้านคน เป็นราว 240 ล้านคน
อ้างอิง
- Blunden & Elvin (1983), pp. 26, 92–93.
- Twitchett & Wechsler (1979), p. 281.
- Shin (2014), pp. 39, 47.
- Turchin, Peter; Adams, Jonathan M.; Hall, Thomas D (December 2006). "East-West Orientation of Historical Empires". Journal of World-Systems Research. 12 (2): 222. ISSN 1076-156X.
- (1997). "Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia". . 41 (3): 492. doi:10.1111/0020-8833.00053. JSTOR 2600793.
- Wilkinson 2013, p. 6.
- Lewis 2012, p. 1.
- Ebrey, Walthall & Palais 2006, p. 91.
- Ebrey 1999, pp. 111, 141.
- Du 1998, p. 37.
- Fairbank & Goldman 2006, p. 106.
- Yu 1998, pp. 73–87.
- Ebrey, Walthall & Palais 2006, pp. 90–91.
- Adshead 2004, pp. 40–41.
- Adshead 2004, p. 40.
- Graff 2000, p. 78.
แหล่งข้อมูลอื่น
![image](https://www.wiki3.th-th.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraTMudGgtdGgubmluYS5hei9pbWFnZS9hSFIwY0hNNkx5OTFjR3h2WVdRdWQybHJhVzFsWkdsaExtOXlaeTkzYVd0cGNHVmthV0V2WTI5dGJXOXVjeTkwYUhWdFlpODBMelJoTDBOdmJXMXZibk10Ykc5bmJ5NXpkbWN2TXpCd2VDMURiMjF0YjI1ekxXeHZaMjh1YzNabkxuQnVadz09LnBuZw==.png)
- ราชวงศ์ถัง 2010-06-01 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน พิพิธภัณฑ์ออนไลน์ที่มหาวิทยาลัยมินเนโซตาสเตท (อังกฤษ)
- ราชวงศ์ถัง (ค.ศ. 618–907) 2012-12-27 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
ก่อนหน้า | ราชวงศ์ถัง | ถัดไป | ||
---|---|---|---|---|
ราชวงศ์สุย | ![]() | ราชวงศ์ในประวัติศาสตร์จีน (ค.ศ. 618–907) | ![]() | ยุคห้าวงศ์สิบรัฐ |
wikipedia, แบบไทย, วิกิพีเดีย, วิกิ หนังสือ, หนังสือ, ห้องสมุด, บทความ, อ่าน, ดาวน์โหลด, ฟรี, ดาวน์โหลดฟรี, mp3, วิดีโอ, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, รูปภาพ, เพลง, เพลง, หนัง, หนังสือ, เกม, เกม, มือถือ, โทรศัพท์, Android, iOS, Apple, โทรศัพท์โมบิล, Samsung, iPhone, Xiomi, Xiaomi, Redmi, Honor, Oppo, Nokia, Sonya, MI, PC, พีซี, web, เว็บ, คอมพิวเตอร์
rachwngsthng cin 唐朝 hrux ckrwrrdithng epnrachwngskhxngcinthipkkhrxngtngaet kh s 618 thung kh s 907 odyinchwngsn rahwang kh s 690 thung kh s 705 rachwngsxuocwidekhamaaethnthikarpkkhrxngkhxngrachwngsthng rachwngsthngsubenuxngtxcakrachwngssuyaelasinsudlngepnyukhharachwngsaelasibxanackr nkprawtisastrmkmxngwarachwngsthngepncudsungsudkhxngxarythrrmcin aelaepnkhxngwthnthrrmsakl dinaednkhxngrachwngsthngthiidmacakkartxsuthangthharinchwngtn ethiybidkbdinaednkhxngrachwngshnthng 唐kh s 618 690 kh s 705 907 kh s 690 705 rachwngsxuocw xanaekhtkhxngckrwrrdiinchwngaephiphsalthisudemux kh s 661 karpkkhrxngfayphleruxn karpkkhrxngfaythhar phunthithiekhykhwbkhuminchwngsn sthanackrwrrdiemuxnghlwngchangxan kh s 618 904 lwhyang kh s 904 907 phasathwipcintxnklangsasnaphuththaebbcinetachawbancinmanikiaebbcinosorxsetxrxislamkarpkkhrxngsmburnayasiththirachyckrphrrdi kh s 618 626 phraxngkhaerk ckrphrrdithngekacu kh s 626 649ckrphrrdithngithcng kh s 712 756ckrphrrdithnges wiyncng kh s 904 907 phraxngkhsudthay ckrphrrdithngixyukhprawtisastrexechiytawnxxksmyklang 18 mithunayn kh s 618 aethrkodyrachwngsxuocwkh s 690 705 kh s 755 763 karslarachsmbtiihaekrachwngsehliyng yukhhlng1 mithunayn kh s 907phunthikh s 7155 400 000 tarangkiolemtr 2 100 000 tarangiml prachakr khriststwrrsthi 750 lankhn khriststwrrsthi 980 lankhnskulenginkxnhna thdiprachwngssuy rachwngsehliyng yukhhlngrachwngsehliywrachwngsthng rachwngsthng inxksrhnphasacin唐朝hny hwiphinxinTangchaokarthxdesiyngphasacinklangmatrthanhny hwiphinxinTangchaocuxinㄊㄤˊ ㄔㄠˊkwy hwihlwhmacuxTarngchaurewd iclsTʻang2 chʻao2thngyngphinxinTang chaoxksrormnaebbeylTangchauIPA tʰa ŋ ʈʂʰa u phasaxuxksrormnDaon zauphasakwangtungmatrthanxksrormnaebbeylTohngchiuhIPA tʰɔ ːŋ tsʰi ːu y hwidephngtong4 ciu4phasahminitphasahkekiynTong tiauTong tiaudang djew idkxtngrachwngskhunphayhlngrachwngssuyerimesuxmlngaelalmslay odyinchwngkhrungaerkkhxngrachwngsthngepnsmyaehngkhwamkawhnaaelakhwammnkhngepnxyangying aetkarpkkhrxngphayitrachwngsthngthukkhdcnghwainrahwang kh s 690 705 emuxckrphrrdinibuechkethiynaeyngchingrachbllngk phrxmthngsthapnarachwngsxuocw thaihphraxngkhklayepnckrphrrdiniphraxngkhediywinprawtisastrcin txmainchwngkhrunghlngphayitrachwngsthng idekid kh s 755 763 sungnaipsukaresuxmlngkhxngxanacrachsank rachwngsthngyngkhngichrabbrachkarechnediywkbrachwngssuy odykarkhdeluxkphankarsxbthiepnmatrthanaelakarrbrxngkarkhuntaaehnng aetcakkaretibotkhunkhxngaemthphthhartamphumiphakhtang hrux 節度使 inchwngkhriststwrrsthi 9 erimbxnthalayrabbrachkarni rachsankaelarthbalklangekhasuchwngesuxmxanaclnginchwngkhrunghlngkhriststwrrsthi 9 cakkarekidkbtchawnathisngphlihekidkarsuyesiyaelakarphldthinkhxngprachakrcanwnmak khwamyakcnthiaephrkracaymakkhun kxprkbkhwamkhdaeyngphayinrthbalthinaipsukarsinsudkhxngrachwngsthngin kh s 907 rachthanikhxngrachwngsthngxyuthichangxan pccubnkhuxsixan sungepnemuxngthimiprachakrmakthisudinolk odycakkarsarwcsamaonprachakrsxngkhrnginchwngkhriststwrrsthi 7 aela 8 samarthpramankaridwackrwrrdixacmiprachakrxyuraw 50 lankhn aelaephimkhunepnpraman 80 lankhninchwngplayrachwngs rachwngsthngidykradbkxngthphmuxxachiphaelaeknththharhlayaesnnayephuxtxsukbxnarychn dwykhwamtxngkarthicakhwbkhumexechiyswninaelaesnthangsayihm sungepnesnthangkarkhathisakhy xanackrhruxrthhangiklcaepntxngthwayekhruxngrachbrrnakarihaekrachsankthng inkhnathirachwngsthngcaekhakhwbkhumthangxxmipyngphumiphakhtang phanrabbrthbrrnakar nxkehnuxcakkarichxanackhrxbngathangkaremuxngaelw rachwngsthngyngmixiththiphlthangwthnthrrmtxxanackrephuxnbaninexechiytawnxxk echn yipun aelaekahli epntn ecriyrungeruxngaelaaelaetibotxyangthungkhidsudinyukhrachwngsthng odythuxepnyukhthxngkhxngkwiniphnthcin sungsxngkwithioddednthisudkhxngcinxyang hli ip aelatu fu krwmsmykbyukhniechnkn swncitrkrthimichuxesiyng idaek aela rwmthungdntrirachsankcinkefuxngfudwyekhruxngdntriechnphiphathiepnthiniym nkprachyinsmyrachwngsthngidrwbrwmwrrnkhdiprawtisastrcanwnmak echnediywkbsaranukrmaelaphlnganthangphumisastr nwtkrrmthioddedninsmyni khux karphthna phraphuththsasnaerimmixiththiphlxyangmakinwthnthrrmcin odyphuththnikayphunemuxngcinidrbkhwamniymxyangoddedn xyangirktam inthswrrs 840 ckrphrrdithngxucngidthrngprakasnoybay sungnaipsukarldxiththiphllngkhxngsasnaphuththinewlatxmaprawtisastrhlihywntngrachwngs inrchkalkhxngckrphrrdisuyhyangti 隋煬帝 epnrchsmyaehngkarkdkhirasdraelakhwamphayaephtxxanackrokhkuryxkhxngekahlithungsamkhrngthaihphukhnphaknimphxicrthbalmakkhun inkh s 617 phuwamnthlithhywn 太原 hliywn 李淵 sungmibrrdaskdiepn thngkwxkng 唐國公 idykthphekhabukyudemuxngtaehing 大興城 rachthanikhxngrachwngssuy pldckrphrrdihyangtilngcakbllngkepnithsanghwng 太上皇 aelwtnghyanghyu 楊侑 phrarachnddaepnckrphrrdixngkhtxipaethn phranamwa ckrphrrdi 隋恭帝 aetkthrngepnephiyngaekhckrphrrdihunechidxanacthiaethcringnnxyuthihlihywn sungidrbphrarachthaneluxnbrrdaskdiepnthngxxng 唐王 mardakhxnghliywnnn epnphraechsthphkhinikhxngphrackrphrrdinituku ckrphrrdinikhxngckrphrrdisuyehwinti inkh s 618 hlihywnphraecathngidlmelikrachwngssuyaelatngrachwngsthng khunkhrxngrachsmbtiepnpthmckrphrrdiaehngrachwngsthng phayhlngidrbphranamthiphrasusanwackrphrrdithngekacu 唐高祖 khngrachthaniiwthiedimkbrachwngssuyodyepliynchuxepnemuxngchangxn 長安 rwmthngtngphraoxrsxngkhothlieciyneching 李建成 epnxngkhchayrchthayath aelaphraoxrsxngkhrxnghlisuxhmin 李世民 epnchinxxng 秦王 phraoxrsxngkhthisam hlihywnci 李元吉 epnchixxng 齊王 ckrphrrdithngekacu phraoxrsthngsxngphraxngkhaelaphrathida 平陽公主 idthakarsurbprabchumnumtang thitngtnepnihycnsamarthrwmckrwrrdicinid phraecaithhlisuxhminmiphraprichaprabpramecathxngthintang idsrangphlnganiwmak emuxsinsudsngkhramaelwcungekidkaraeyngrachsmbtirahwanghlisuxhminkbxngkhchayrchthayathhlieciyneching inkh s 626 inehtukarnpratues wiynxu 玄武門 hlisuxhminplngphrachnmxngkhchayrchthayathphraechsthaaelaphraecaphraxnucha ckrphrrdiekacuphrabidacungthrngimxacthnidthiehnphraoxrsekhnkhaknexngcungthrngslarachsmbtiepnithsanghwang ihphraoxrshlisuxhmin epnckrphrrdithngithcng 唐太宗 swnnirxephimetimkhxmul khunsamarthchwyephimkhxmulswnniidkarkhyayxanackhxngxanackrthng ekhtaednyukhckrphrrdithngithcng 616 649 karkhyayxanackhxngckrwrrdithng 617 his father is governor Taizong encouraged him to revolt Sui s China by 622 626 618 Tang dynasty 618 Controlled all of Sui s China by 622 626 Submit the Oriental Turks territories 630 682 Tibetan s King recognizes China as their emperor 641 670 Submit the Occidental Turks territories 642 665 idem add the Oasis 640 648 northern Oasis 648 southern Oasis Not shown in the map Conquest of Goguryeo by his son 661 668 The two darkest area are truly the Chinese empire the 3 lightest area are temporaly vasalised Borders are not factual they are indicatives thisehnux rbchnaphwkmiehnuxmxngokeliy thistawnxxk miehnuxkhabsmuthrekahli thisit miehnuxewiydnam thistawntk rbchnaphwkxuykur xuyekx mixanacehnuxsineciyng thunghyasetpp thaelsabaekhsepiynsthaptykrrmecdiyhanihysthaptykrrminsmyrachwngsthng smyrachwngsthng epnchwngthiesrsthkicaelawthnthrrminsngkhmskdinaphthnaerwthisud lksnaphiesskhxngsthaptykrrmsmyrachwngsthngkhuxmikhnadihyot mirabbraebiyb ichsiimkhxymakaetmilaychdecn inemuxngchangxnemuxnghlwngsmyrachwngsthng emuxngsixaninpccubn aelaemuxnglwhyangemuxnghlwngthangtawnxxkkhxngrachwngsthngtangkekhysrangwnghlwngxuthyanaelathithakarepncanwnmak emuxngchangxnepnemuxngthiihythisudkhxngolkinsmynn wngtahminginemuxngchangxnihymak ekhtsakkhxngwngnikwangkwayxdcanwnphunthiwngtxnghamsmyhmingaelachinginkrungpkking 3 ethakwa sthaptykrrmthisrangdwyiminsmyrachwngsthngswymak wiharprathaninwdofkwangekht xuithsan mnthlsansi kkhuxsthaptykrrmsmyrachwngsthngthiepnaebbchbb nxkcaknisthaptykrrmthisrangdwyxithaelakxnhininsmyrachwngsthngkidrb karphthnaxikkhnhnung inemuxngsixanaelaecdiyechiynsun inemuxngtahlitangkepnecdiythisrangdwyxithaelakxnhinwthnthrrmswnnirxephimetimkhxmul khunsamarthchwyephimkhxmulswnniidbnethingkhdi mngkrkhususibthis lanarkaehngchangxn tananxuemyeniyng strihaychangekx sukchingbllngkrachwngsthng sukbupphawngmngkr 1 2 changxn 12 chwyam lanarkekhiyng bllngk hnngsuxkartun changekxsingwrrnkrrm isxiwsasnaaelaprchya insmyrachwngsthng phraphiksueswiyncang idedinthangipyngchmphuthwip xinediyinpccubn odyichesnthangsayihm ipsuksaphraphuththsasnathimhawithyalynalntha epnewla 14 pi sunghlngcakedinthangklbmapraethscinaelwidcaphrrsaxyuthiwdhanpaihy 大雁塔 thiemuxngchangxan thanidaeplphraitrpidkcakphasabalimaepnphasacin sungeruxngrawkaredinthangipchmphuthwipkhxngphraphiksueswiyncang txmainsmyrachwngshming hwu eching exin kwiphueluxngchux idnaeruxngrawnimaekhiynepnniyayeruxng isxiw inewlatxma sungthuxepn1in4sudyxdnwniyayxmtakhxngcin odytwlakhrineruxngisxiwnn eswiyncangkkhux phrathngsmcng nnexng singpradisthduephimrayphranamckrphrrdirachwngsthnghmayehtubangaehlngkhxmulidichchux tathng 大唐 aeplwa ckrwrrdithng ephuxklawthungrachwngsthng echninchuxkhxnghnngsuxhlayelminsmynn inchwngkarpkkhrxngkhxngrachwngsthng prachakrolkephimkhuncakpraman 190 lankhn epnraw 240 lankhnxangxingBlunden amp Elvin 1983 pp 26 92 93 harv error no target CITEREFBlundenElvin1983 Twitchett amp Wechsler 1979 p 281 harv error no target CITEREFTwitchettWechsler1979 Shin 2014 pp 39 47 harv error no target CITEREFShin2014 Turchin Peter Adams Jonathan M Hall Thomas D December 2006 East West Orientation of Historical Empires Journal of World Systems Research 12 2 222 ISSN 1076 156X 1997 Expansion and Contraction Patterns of Large Polities Context for Russia 41 3 492 doi 10 1111 0020 8833 00053 JSTOR 2600793 Wilkinson 2013 p 6 sfn error no target CITEREFWilkinson2013 Lewis 2012 p 1 sfn error no target CITEREFLewis2012 Ebrey Walthall amp Palais 2006 p 91 sfn error no target CITEREFEbreyWalthallPalais2006 Ebrey 1999 pp 111 141 sfn error no target CITEREFEbrey1999 Du 1998 p 37 sfn error no target CITEREFDu1998 Fairbank amp Goldman 2006 p 106 sfn error no target CITEREFFairbankGoldman2006 Yu 1998 pp 73 87 sfn error no target CITEREFYu1998 Ebrey Walthall amp Palais 2006 pp 90 91 sfn error no target CITEREFEbreyWalthallPalais2006 Adshead 2004 pp 40 41 sfn error no target CITEREFAdshead2004 Adshead 2004 p 40 sfn error no target CITEREFAdshead2004 Graff 2000 p 78 sfn error no target CITEREFGraff2000 aehlngkhxmulxunwikimiediykhxmmxnsmisuxthiekiywkhxngkb rachwngsthng rachwngsthng 2010 06 01 thi ewyaebkaemchchin phiphithphnthxxnilnthimhawithyalyminenostasetth xngkvs rachwngsthng kh s 618 907 2012 12 27 thi ewyaebkaemchchinkxnhna rachwngsthng thdiprachwngssuy rachwngsinprawtisastrcin kh s 618 907 yukhhawngssibrth