กรมพระเทพามาตุ มีพระอิสริยยศเดิมว่า กรมหลวงพิพิธมนตรี หรือ กรมหลวงพิจิตรมนตรี เป็นพระอัครมเหสีน้อยในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ และเป็นสมเด็จพระราชชนนีพันปีหลวงในสมเด็จพระเจ้าอุทุมพรและสมเด็จพระที่นั่งสุริยาศน์อมรินทร์
กรมพระเทพามาตุ (พลับ) | |
---|---|
กรมพระเทพามาตุ | |
ดำรงพระยศ | 12 พฤษภาคม พ.ศ. 2301 |
ก่อนหน้า | กรมพระเทพามาตย์ (กัน) |
ถัดไป | กรมพระเทพามาตย์ (นกเอี้ยง) |
พระอัครมเหสีกรุงศรีอยุธยา | |
ดำรงพระยศ | พ.ศ. 2280 - พ.ศ. 2301 |
ก่อนหน้า | กรมหลวงอภัยนุชิต |
ถัดไป | กรมขุนวิมลพัตร |
สวรรคต | ประมาณตั้งเเต่ 31 ตุลาคม-29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2301 |
ถวายพระเพลิง | 7 เมษายน พ.ศ. 2302 |
พระราชสวามี | สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ |
พระราชบุตร | 8 พระองค์ |
ราชวงศ์ | บ้านพลูหลวง |
พระราชบิดา | นายจบคชประสิทธิ์ |
พระราชประวัติ
พระพันวษาน้อย เป็นบุตรีของนายช้างทรงบาศในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช โดยพระราชพงศาวดาร ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) ระบุว่าเมื่อสมเด็จพระเพทราชาปราบดาภิเษก พระบิดานั้นได้รับแต่งตั้งเป็นกรมพระราชวังบวรสถานพิมุข แต่บัญชีพระนามเจ้านายในคำให้การชาวกรุงเก่าระบุว่า พระบิดาได้รับแต่งตั้งเป็น ส่วนมารดาเป็นสตรีเชื้อสายพราหมณ์บ้านสมอปลือ เมืองเพชรบุรี พระองค์มีพระนามเดิมว่าพลับ มีพระเชษฐภคินีพระองค์หนึ่งคือพระองค์ขาว ซึ่งได้เป็นพระชายาในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศขณะดำรงพระอิสริยยศเป็นพระบัณฑูรน้อย ส่วนพระองค์พลับต่อมาก็ได้เป็นพระชายารองในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศเช่นกัน ในระหว่างดำรงพระอิสริยยศเป็นกรมพระราชวังบวรสถานมงคล พระองค์พลับมีพระราชโอรส 2 พระองค์ และพระราชธิดา 6 พระองค์ ตามลำดับดังนี้
- เจ้าฟ้าหญิงสิริประชา (หรือเจ้าฟ้าประชาวดี)
- เจ้าฟ้าหญิงสิริประภา (หรือเจ้าฟ้าประภาวดี)
- เจ้าฟ้าหญิงอินทวดี (หรือเจ้าฟ้าพินทวดี)
- เจ้าฟ้าหญิงกษัตรีย์
- เจ้าฟ้าชายเอกทัศน์ กรมขุนอนุรักษ์มนตรี (คือสมเด็จพระที่นั่งสุริยาศน์อมรินทร์)
- เจ้าฟ้าหญิงบัวจัน (หรือเจ้าฟ้าจันทรวดี)
- เจ้าฟ้าหญิงนวน (หรือเจ้าฟ้านุ่ม)
- เจ้าฟ้าชายอุทุมพรราชกุมาร กรมขุนพรพินิต (สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร)
พระราชพงศาวดาร ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) ระบุว่าเมื่อสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศปราบดาภิเษกในปี พ.ศ. 2275 ได้แต่งตั้งพระชายารองเป็นกรมหลวงพิพิธมนตรี ในตำแหน่งพระอัครมเหสีน้อย จึงออกพระนามว่าพระพันวษาน้อย
แรม 5 ค่ำ เดือน 6 พ.ศ. 2301 สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศประชวรหนักใกล้สวรรคต กรมพระราชวังบวรสถานมงคล (เจ้าฟ้าชายอุทุมพร) โปรดให้ทูลเชิญกรมหลวงพิพิธมนตรี เจ้าฟ้าจันทวดี และกรมขุนยี่สารเสนี ไปประทับ ณ พระตำหนักสวนกระต่าย เมื่อสวรรคตแล้ว กรมพระราชวังบวรสถานมงคลจึงขึ้นสืบราชสมบัติ แต่ได้เพียง 10 วัน ก็ถวายราชสมบัติแก่กรมขุนอนุรักษ์มนตรี แล้วเสด็จออกผนวช ส่วนกรมขุนอนุรักษ์มนตรีขึ้นครองราชย์เฉลิมพระนามว่าสมเด็จพระบรมราชา แล้วโปรดให้ตั้งพระบรมราชชนนีเป็น กรมพระเทพามาตุ แต่เมื่อถึงเดือน 12 พระบรมราชชนนีก็เสด็จสวรรคต จึงโปรดให้ตั้งพระบรมโกศไว้คู่กับพระบรมโกศพระบรมราชชนก ณ พระที่นั่งบรรยงก์รัตนาสน์ แล้วถวายพระเพลิงทั้งสองพระองค์พร้อมกันในวันขึ้น 11 ค่ำ เดือน 5 พ.ศ. 2303
ในวัฒนธรรมร่วมสมัย
- ปนัดดา โกมารทัต ในละครโทรทัศน์เรื่อง บางระจัน เมื่อ พ.ศ. 2558
- สินจัย เปล่งพานิช ในละครโทรทัศน์เรื่อง ศรีอโยธยา เมื่อ พ.ศ. 2560
ดูเพิ่ม
- เชิงอรรถ
- ประชุมคำให้การกรุงศรีอยุธยา รวม 3 เรื่อง, หน้า 174
- ประชุมคำให้การกรุงศรีอยุธยา รวม 3 เรื่อง, หน้า 116
- นามานุกรมพระมหากษัตริย์ไทย, หน้า 172
- พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 318
- พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 623-624
- พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 356
- พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 368
- พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 371
- บรรณานุกรม
- มูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา. นามานุกรมพระมหากษัตริย์ไทย. กรุงเทพฯ : มูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา, 2554. 264 หน้า. ISBN
- พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น. นนทบุรี : ศรีปัญญา, 2553. 800 หน้า. ISBN
- ประชุมคำให้การกรุงศรีอยุธยา รวม 3 เรื่อง. กรุงเทพฯ : แสงดาว, 2553. 536 หน้า. ISBN
ก่อนหน้า | กรมหลวงพิพิธมนตรี | ถัดไป | ||
---|---|---|---|---|
กรมหลวงอภัยนุชิต | ![]() | พระอัครมเหสีกรุงศรีอยุธยา (2280 – 2301) | ![]() | กรมขุนวิมลพัตร |
wikipedia, แบบไทย, วิกิพีเดีย, วิกิ หนังสือ, หนังสือ, ห้องสมุด, บทความ, อ่าน, ดาวน์โหลด, ฟรี, ดาวน์โหลดฟรี, mp3, วิดีโอ, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, รูปภาพ, เพลง, เพลง, หนัง, หนังสือ, เกม, เกม, มือถือ, โทรศัพท์, Android, iOS, Apple, โทรศัพท์โมบิล, Samsung, iPhone, Xiomi, Xiaomi, Redmi, Honor, Oppo, Nokia, Sonya, MI, PC, พีซี, web, เว็บ, คอมพิวเตอร์
krmphraethphamatu miphraxisriyysedimwa krmhlwngphiphithmntri hrux krmhlwngphicitrmntri epnphraxkhrmehsinxyinsmedcphraecaxyuhwbrmoks aelaepnsmedcphrarachchnniphnpihlwnginsmedcphraecaxuthumphraelasmedcphrathinngsuriyasnxmrinthrkrmphraethphamatu phlb krmphraethphamatudarngphrays12 phvsphakhm ph s 2301kxnhnakrmphraethphamaty kn thdipkrmphraethphamaty nkexiyng phraxkhrmehsikrungsrixyuthyadarngphraysph s 2280 ph s 2301kxnhnakrmhlwngxphynuchitthdipkrmkhunwimlphtrswrrkhtpramantngeet 31 tulakhm 29 phvscikayn ph s 2301thwayphraephling7 emsayn ph s 2302phrarachswamismedcphraecaxyuhwbrmoksphrarachbutr8 phraxngkhrachwngsbanphluhlwngphrarachbidanaycbkhchprasiththiphrarachprawtiphraphnwsanxy epnbutrikhxngnaychangthrngbasinrchsmysmedcphranaraynmharach odyphrarachphngsawdar chbbphncnthnumas ecim rabuwaemuxsmedcphraephthrachaprabdaphiesk phrabidannidrbaetngtngepnkrmphrarachwngbwrsthanphimukh aetbychiphranamecanayinkhaihkarchawkrungekarabuwa phrabidaidrbaetngtngepn swnmardaepnstriechuxsayphrahmnbansmxplux emuxngephchrburi phraxngkhmiphranamedimwaphlb miphraechsthphkhiniphraxngkhhnungkhuxphraxngkhkhaw sungidepnphrachayainsmedcphraecaxyuhwbrmokskhnadarngphraxisriyysepnphrabnthurnxy swnphraxngkhphlbtxmakidepnphrachayarxnginsmedcphraecaxyuhwbrmoksechnkn inrahwangdarngphraxisriyysepnkrmphrarachwngbwrsthanmngkhl phraxngkhphlbmiphrarachoxrs 2 phraxngkh aelaphrarachthida 6 phraxngkh tamladbdngni ecafahyingsiripracha hruxecafaprachawdi ecafahyingsiriprapha hruxecafapraphawdi ecafahyingxinthwdi hruxecafaphinthwdi ecafahyingkstriy ecafachayexkthsn krmkhunxnurksmntri khuxsmedcphrathinngsuriyasnxmrinthr ecafahyingbwcn hruxecafacnthrwdi ecafahyingnwn hruxecafanum ecafachayxuthumphrrachkumar krmkhunphrphinit smedcphraecaxuthumphr phrarachphngsawdar chbbphncnthnumas ecim rabuwaemuxsmedcphraecaxyuhwbrmoksprabdaphieskinpi ph s 2275 idaetngtngphrachayarxngepnkrmhlwngphiphithmntri intaaehnngphraxkhrmehsinxy cungxxkphranamwaphraphnwsanxy aerm 5 kha eduxn 6 ph s 2301 smedcphraecaxyuhwbrmoksprachwrhnkiklswrrkht krmphrarachwngbwrsthanmngkhl ecafachayxuthumphr oprdihthulechiykrmhlwngphiphithmntri ecafacnthwdi aelakrmkhunyisaresni ipprathb n phratahnkswnkratay emuxswrrkhtaelw krmphrarachwngbwrsthanmngkhlcungkhunsubrachsmbti aetidephiyng 10 wn kthwayrachsmbtiaekkrmkhunxnurksmntri aelwesdcxxkphnwch swnkrmkhunxnurksmntrikhunkhrxngrachyechlimphranamwasmedcphrabrmracha aelwoprdihtngphrabrmrachchnniepn krmphraethphamatu aetemuxthungeduxn 12 phrabrmrachchnnikesdcswrrkht cungoprdihtngphrabrmoksiwkhukbphrabrmoksphrabrmrachchnk n phrathinngbrryngkrtnasn aelwthwayphraephlingthngsxngphraxngkhphrxmkninwnkhun 11 kha eduxn 5 ph s 2303inwthnthrrmrwmsmypndda okmartht inlakhrothrthsneruxng bangracn emux ph s 2558 sincy eplngphanich inlakhrothrthsneruxng srixoythya emux ph s 2560duephimechingxrrthprachumkhaihkarkrungsrixyuthya rwm 3 eruxng hna 174 prachumkhaihkarkrungsrixyuthya rwm 3 eruxng hna 116 namanukrmphramhakstriyithy hna 172 phrarachphngsawdarkrungsrixyuthya chbbphncnthnumas ecim aelaexksarxun hna 318 phrarachphngsawdarkrungsrixyuthya chbbphncnthnumas ecim aelaexksarxun hna 623 624 phrarachphngsawdarkrungsrixyuthya chbbphncnthnumas ecim aelaexksarxun hna 356 phrarachphngsawdarkrungsrixyuthya chbbphncnthnumas ecim aelaexksarxun hna 368 phrarachphngsawdarkrungsrixyuthya chbbphncnthnumas ecim aelaexksarxun hna 371 brrnanukrmmulnithismedcphraethphrtnrachsuda namanukrmphramhakstriyithy krungethph mulnithismedcphraethphrtnrachsuda 2554 264 hna ISBN 978 616 7308 25 8 phrarachphngsawdarkrungsrixyuthya chbbphncnthnumas ecim aelaexksarxun nnthburi sripyya 2553 800 hna ISBN 978 616 7146 08 9 prachumkhaihkarkrungsrixyuthya rwm 3 eruxng krungethph aesngdaw 2553 536 hna ISBN 978 616 508 073 6 kxnhna krmhlwngphiphithmntri thdipkrmhlwngxphynuchit phraxkhrmehsikrungsrixyuthya 2280 2301 krmkhunwimlphtr