ยสุนทราเทวี เป็นมเหสีพระองค์หนึ่งในพญากือนา และเป็นมหาเทวีพระราชชนนีในพญาแสนเมืองมา และเป็นมหาเทวีเจ้าตนย่า (พระอัยยิกา) ในพญาสามฝั่งแกน ถือเป็นฝ่ายในแห่งอาณาจักรล้านนาที่มีบทบาทสำคัญยิ่งต่อการปกครองของอาณาจักรล้านนายาวนานนับทศวรรษ
ยสุนทราเทวี | |
---|---|
มหาเทวีแห่งล้านนา | |
พระราชสวามี | พญากือนา |
พระราชบุตร | พญาแสนเมืองมา |
ราชวงศ์ | มังราย |
พระราชประวัติ
ยสุนทราเทวีเป็นธิดาของใครไม่ปรากฏ ทราบเพียงว่าเป็นพระนัดดาของพ่อท้าวงั่วเถิง (พงศาวดารโยนกเรียก เจ้าวัวเถลิง) เจ้าผู้ครองเมืองเชียงของ การอภิเษกสมรสของพระองค์กับพญากือนา คาดว่าน่าจะมาจากพระราชเสาวนีย์ของ พระราชชนนีของพญากือนาและเป็นธิดาของท้าวงั่วเถิง เพื่อผลประโยชน์กับเครือญาติและกลุ่มผู้สืบสันดานให้เป็นใหญ่สืบต่อมา พระองค์ประสูติการพระราชโอรสคือพญาแสนเมืองมา พระองค์มีพระราชอำนาจสูง หลังการสืบราชสมบัติของพญาแสนเมืองมา พระองค์ได้เป็นผู้กำหนดว่าจะให้ใครเป็นอัครมเหสีของพระราชโอรสผู้ขึ้นครองราชย์ได้ ซึ่งพระองค์เลือกติโลกจุฑาเทวีซึ่งเป็นนางสนม และนางรับใช้ในพระองค์ที่มีเชื้อสายชนชั้นสูงเป็นพระสุณิสา ดังปรากฏใน พื้นเมืองเชียงใหม่ ความว่า
"...ทีนี้จักจาด้วยแม่เจ้าราชบุตรสามฝั่งแกนก่อนแล ดังนางผู้นี้เป็นเชื้อท้าว มีรูปโฉมอันงามผ้ง เป็นสาวนางสนมอยู่ใช้สอยมหาเทวีแม่เจ้าแสนเมืองมา ยังมีในวัน 1 นางผู้นั้นเอาผ้าเช็ดหน้ามหาเทวีออกตาก หันนกจอกตัว 1 มากรายหน้านาง 7 บาทย่าง ลูนนั้นมหาเทวีใช้นางเอาจังหันไปส่งสวามีพุทธญาณ วัดเชียงยืน นางบอกเหตุอันตนได้หันนกจอกนั้นย่างมาหานั้นแก่มหาสวามี มหาสวามีจึงว่า ดูรา นางอุบาสิกามึงอย่าบอกแก่ใผ มึงจักได้เป็นเทวีดั่งมหาเทวีบัดนี้บ่อย่าชะแลว่าอั้น ถัดนั้นมหาเทวีใช้นางไปหาเจ้าแสนเมืองมาลูกแห่งตน เจ้าแสนเมืองมาก็เอานางไปอยู่นอนทวย นางจึงทรงคัพภได้ 3 เดือน มหาเทวีหันหลาก จึงถามว่านางทรงคัพภลูกใผว่าอั้น นางบอกว่าข้าทรงคัพภกับเจ้าเหนือหัวลูกแม่เทวีแลว่าอั้น มหาเทวีจึงแต่งอุ้มส่งหื้อนางไปเป็นเมียเจ้าแสนเมืองมาลูกแห่งตน..."
หลังการเสด็จขึ้นครองราชสมบัติของพญาสามฝั่งแกน พระราชนัดดา พระองค์เป็นหนึ่งในอำนาจที่คอยค้ำจุนและอุปถัมภ์ราชบัลลังก์ของพระราชนัดดาตลอดพระชนม์ชีพในฐานะมหาเทวีเจ้าตนย่า ดังปรากฏใน ตำนานเมืองเงินยางเชียงแสน ความว่า
"...เมื่อนั้นท้าวสามประหยาแม่ไนยกับมหาเทวีเจ้าตนย่า เจ้าทั้งสองมีใจยินดีในคุณแห่งมหาเถระเจ้ามากนัก แล้วก็พร้อมกันราธนามหาเถระเจ้าลงไปนพบุรีเชียงใหม่ แล้วก็กระทำน้ำพุทธาภิเษกยังสิริวังโสมหาเถระเจ้าหื้อเป็นราชครู แล้วเอาแคว้นดอนแท่นหื้อเป็นทานแก่มหาเถระเจ้า
อ้างอิง
- สงวน โชติสุขรัตน์. ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่. เชียงใหม่ : ศรีปัญญา, 2564, หน้า 90-91
- เฉลิมวุฒิ ต๊ะคำมี. ความสัมพันธ์ระหว่างชนชั้นปกครองของล้านนาและสุโขทัย : ข้อคิดใหม่และข้อสังเกตบางประการ. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2559, หน้า 6
- อรุณรัตน์ วิเชียรเขียว และเดวิด เค วัยอาจ (ปริวรรต). ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่. กรุงเทพฯ : ตรัสวิน, 2543, หน้า 65-66
- เฉลิมวุฒิ ต๊ะคำมี. ความสัมพันธ์ระหว่างชนชั้นปกครองของล้านนาและสุโขทัย : ข้อคิดใหม่และข้อสังเกตบางประการ. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2559, หน้า 48
- อรุณรัตน์ วิเชียรเขียว และเดวิด เค วัยอาจ (ปริวรรต). ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่. กรุงเทพฯ : ตรัสวิน, 2543, หน้า 70
- เฉลิมวุฒิ ต๊ะคำมี. ความสัมพันธ์ระหว่างชนชั้นปกครองของล้านนาและสุโขทัย : ข้อคิดใหม่และข้อสังเกตบางประการ. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2559, หน้า 51
wikipedia, แบบไทย, วิกิพีเดีย, วิกิ หนังสือ, หนังสือ, ห้องสมุด, บทความ, อ่าน, ดาวน์โหลด, ฟรี, ดาวน์โหลดฟรี, mp3, วิดีโอ, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, รูปภาพ, เพลง, เพลง, หนัง, หนังสือ, เกม, เกม, มือถือ, โทรศัพท์, Android, iOS, Apple, โทรศัพท์โมบิล, Samsung, iPhone, Xiomi, Xiaomi, Redmi, Honor, Oppo, Nokia, Sonya, MI, PC, พีซี, web, เว็บ, คอมพิวเตอร์
ysunthraethwi epnmehsiphraxngkhhnunginphyakuxna aelaepnmhaethwiphrarachchnniinphyaaesnemuxngma aelaepnmhaethwiecatnya phraxyyika inphyasamfngaekn thuxepnfayinaehngxanackrlannathimibthbathsakhyyingtxkarpkkhrxngkhxngxanackrlannayawnannbthswrrsysunthraethwimhaethwiaehnglannaphrarachswamiphyakuxnaphrarachbutrphyaaesnemuxngmarachwngsmngrayphrarachprawtiysunthraethwiepnthidakhxngikhrimprakt thrabephiyngwaepnphranddakhxngphxthawngwething phngsawdaroynkeriyk ecawwethling ecaphukhrxngemuxngechiyngkhxng karxphiesksmrskhxngphraxngkhkbphyakuxna khadwanacamacakphrarachesawniykhxng phrarachchnnikhxngphyakuxnaaelaepnthidakhxngthawngwething ephuxphlpraoychnkbekhruxyatiaelaklumphusubsndanihepnihysubtxma phraxngkhprasutikarphrarachoxrskhuxphyaaesnemuxngma phraxngkhmiphrarachxanacsung hlngkarsubrachsmbtikhxngphyaaesnemuxngma phraxngkhidepnphukahndwacaihikhrepnxkhrmehsikhxngphrarachoxrsphukhunkhrxngrachyid sungphraxngkheluxktiolkcuthaethwisungepnnangsnm aelanangrbichinphraxngkhthimiechuxsaychnchnsungepnphrasunisa dngpraktin phunemuxngechiyngihm khwamwa thinickcadwyaemecarachbutrsamfngaeknkxnael dngnangphuniepnechuxthaw mirupochmxnngamphng epnsawnangsnmxyuichsxymhaethwiaemecaaesnemuxngma yngmiinwn 1 nangphunnexaphaechdhnamhaethwixxktak hnnkcxktw 1 makrayhnanang 7 bathyang lunnnmhaethwiichnangexacnghnipsngswamiphuththyan wdechiyngyun nangbxkehtuxntnidhnnkcxknnyangmahannaekmhaswami mhaswamicungwa dura nangxubasikamungxyabxkaekiph mungckidepnethwidngmhaethwibdnibxyachaaelwaxn thdnnmhaethwiichnangiphaecaaesnemuxngmalukaehngtn ecaaesnemuxngmakexanangipxyunxnthwy nangcungthrngkhphphid 3 eduxn mhaethwihnhlak cungthamwanangthrngkhphphlukiphwaxn nangbxkwakhathrngkhphphkbecaehnuxhwlukaemethwiaelwaxn mhaethwicungaetngxumsnghuxnangipepnemiyecaaesnemuxngmalukaehngtn hlngkaresdckhunkhrxngrachsmbtikhxngphyasamfngaekn phrarachndda phraxngkhepnhnunginxanacthikhxykhacunaelaxupthmphrachbllngkkhxngphrarachnddatlxdphrachnmchiphinthanamhaethwiecatnya dngpraktin tananemuxngenginyangechiyngaesn khwamwa emuxnnthawsamprahyaaeminykbmhaethwiecatnya ecathngsxngmiicyindiinkhunaehngmhaethraecamaknk aelwkphrxmknrathnamhaethraecalngipnphburiechiyngihm aelwkkrathanaphuththaphieskyngsiriwngosmhaethraecahuxepnrachkhru aelwexaaekhwndxnaethnhuxepnthanaekmhaethraecaxangxingsngwn ochtisukhrtn tananphunemuxngechiyngihm echiyngihm sripyya 2564 hna 90 91 echlimwuthi takhami khwamsmphnthrahwangchnchnpkkhrxngkhxnglannaaelasuokhthy khxkhidihmaelakhxsngektbangprakar krungethph sankphimphculalngkrnmhawithyaly 2559 hna 6 xrunrtn wiechiyrekhiyw aelaedwid ekh wyxac priwrrt tananphunemuxngechiyngihm krungethph trswin 2543 hna 65 66 echlimwuthi takhami khwamsmphnthrahwangchnchnpkkhrxngkhxnglannaaelasuokhthy khxkhidihmaelakhxsngektbangprakar krungethph sankphimphculalngkrnmhawithyaly 2559 hna 48 xrunrtn wiechiyrekhiyw aelaedwid ekh wyxac priwrrt tananphunemuxngechiyngihm krungethph trswin 2543 hna 70 echlimwuthi takhami khwamsmphnthrahwangchnchnpkkhrxngkhxnglannaaelasuokhthy khxkhidihmaelakhxsngektbangprakar krungethph sankphimphculalngkrnmhawithyaly 2559 hna 51 bthkhwamprawtisastrniyngepnokhrng khunsamarthchwywikiphiediyidodykarephimetimkhxmuldkhk